تبلیغات
زاگرس ما - کانال "زادبوم" در تلگرام @zagrose_ma

زاگرس ما - کانال "زادبوم" در تلگرام @zagrose_ma
نگاهی از بلندای زاگرس بر فلات ایران زمین
نویسندگان

هم نقد خود هم نقد کسان/ فعال مایشاء بودن دولت نسبی است

بحث میان آقایان ابراهیم خدایی و علی تفضلی در سایت لور درباره عوامل و ریشه های عقب ماندگی و محرومیت لرستان و راههای برون رفت از این محرومیت حاوی نکات جالب و آموزنده ای است و این اقدام خوب سایت لور در صورت تداوم و مشارکت بیشتر فعالان رسانه ای و اجتماعی و سیاسی در بحث می تواند نتایج خوبی در پی داشته باشد.

من با باور به این گفته زیبا که "حقیقت همه چیز را همگان دانند و همگان هنوز زاده نشده اند" ، معتقدم که برداشت ها و نظرات همه ما حاوی درجاتی از صدق و کذب یا درست و نادرست است و تنها از طریق تضارب آرای گوناگون است که به تدریج گوهر درخشان حقیقت از میان اندیشه های مختلف تابش انوار زیبای خود را آغاز می کند.

آقای تفضلی "تمایز را ذاتی جامعه" می داند و می گوید: "یکی از وجوه تمایز نظام اجتماعی تمایز در برخورداری از امور مطلوب (ثروت، قدرت، اطلاعات و احترام) است. تمایز تا جایی که به تعادل و تداوم جامعه کمک کند و به همبستگی اجتماعی صدمه نزند و موجب تضاد و کشمکش نباشد، امری پذیرفتنی است."

ایشان در آغاز می فرمایند: "در ایران همانند همه دیگر کشورها توزیع امور مطلوب و نایاب نابرابر است . نابرابری موجود تا حدودی ناشی از طبیعت جامعه است. چون همه جوامع دارای نظام هستند. و نظام هم یعنی ترتیب و تمایز. به بیان جامعه شناسانه تمایز ذاتی نظام اجتماعی است."

وی همچنین می گوید: "نخبگان کهکیلویه و بویر احمد (نه الزاما و فقط آنان که مسئولتی دولتی دارند)اگر دل در گرو بهبود زندگی مردم دیار خویش دارند،باید روی نیروی انسانی استان خویش متمرکز شوند.توسعه نیروی انسانی اگر با نگاهی عمیق و دقیق تعقیب شود نتایج پرباری خواهد داشت.این را هم بگویم که توسعه نیروی انسانی بیش از همه چیز متکی به خود نیروی انسانی است.تسیهل شرایط اجتماعی و انسانی بسیار مهمتر و کار آمد تر از تسهیل منابع اقتصادی است.حتی اگر شرایط اجتماعی و فرهنگی لازم فراهم نباشد فراهم کردن شرایط اقتصادی مساوی با تلف کردن منابع انسانی و اجتماعی و اقتصادی است."

آقای خدایی در مقابل اعتقاد دارند: "در کشوری که اقتصاد، سیاست و فرهنگ آن دولتی است، تمام امتیازات از مرکز صادر می شود، تمام تصمیمات در مرکز گرفته می شود، ثروت از اقصی نقاط به پایتخت می رود و آن جا باید تقسیم شود، بدیهی است که توسعه و ترقی برخی استان ها و محرومیت و استضعاف استان های دیگر نه تابع ویژگی های مثبت یا منفی خود استان ها، بلکه تابع تصمیم گیری های مرکز است."

جناب تفضلی در نقد این نگاه گفته اند: "ضعف اساسی این نگاه این است که حکومت را فعال مایشا می بیند. ادعایی که واقعیت آن را نقض می کند. انتخابات اخیر ریاست جمهوری یکی از مثال های بارز آن است. البته حکومت ها میل دارند چنان باشند که آقای خدایی گفته اند اما این تمایل تنها در صورتی محقق می شود که نگاه آقای خدایی همگانی شود. یعنی همگان باور کنند که حکومت و دولت همه کاره است. امری که وقوع آن ناممکن نیست "

به گمانم در حرف های جناب تفضلی تا حدی میان تمایز های فطری و طبیعی انسان ها و تمایزهای ناشی از مناسبات اجتماعی و سیاسی خلط مبحث شده است. شاید منشاء این خلط مبحث آنجاست که ایشان در یک بیان کلی ، نابرابر بودن توزیع امور نایاب را در ایران نیز "مانند همه دیگر کشورها" ناشی از طبیعت جامعه می داند.

تا جایی که من می فهمم ، درجه توسعه اجتماعی و سیاسی در کشورها ، در فرصت های برابر برای دستیابی به امور نایاب نقش دارد و برابری یا نابرابری فرصت ها در ایران را به هیچ وجه با کشورهای توسعه یافته تر یا کمتر توسعه یافته از حیث سیاسی و اجتماعی نمی توان قیاس کرد. اگر در جامعه آمریکا یک سیاهپوست می تواند به ریاست جمهوری برسد این ناشی از برابری بیشتر فرصت ها در آن جامعه است. در همان جامعه سیاهپوستان بسیاری در محله های فقیر نشین درون سطل های زباله را جستجو می کنند. این نوع فقر و محرومیت را با محرومیت کودکان استان های محروم ایران که از داشتن کلاس درس و بخاری و پل برای عبور از رودخانه محروم هستند نمی توان از یک جنس دانست؛ طرفه آنکه در همین کشور با درآمدهای نفتی اختلاس های میلیاردی صورت می گیرد و میلیاردها دلار صرف برنامه هایی می شود که هیچ بحث آشکار و عمومی در سطح جامعه درباره آنها صورت نگرفته است و جزو برنامه های کلان دولت ها هستند .

اتفاقا در نبود توسعه سیاسی و ضعف جامعه مدنی و مطبوعات و تنزل جایگاه نظارتی و مردمی مجلس ، دولت به معنای قدرت مرکزی به سوی فعال مایشاء شدن سیر و میل می کند و جناب تفضلی نیز خود اذعان کرده اند که "وقوع چنین حالتی ناممکن نیست" ؛ اما برای معرفی مسیر آن آدرس اشتباه داده اند.

جناب تفضلی تمایز را "تا جایی که به تعادل و تداوم جامعه کمک کند و به همبستگی اجتماعی صدمه نزند و موجب تضاد و کشمکش نباشد" ، امری پذیرفتنی می دانند اما مشخص نکرده اند که ملاک و معیار تعیین این وضعیت کدام نهاد و مرجع است؟ اگر در مناطق محروم بخاری در مدارس نیست ، چه کسی باید تعیین کند که آیا این مساله موجب تضاد و کشمکش می شود یا نه ؟ در این مورد هم باز بین تمایز و تفاوت های فطری با تبعیض های ناشی از عملکرد دولت ها خلط مبحث شده است. مسلما فقط دولت های فاشیستی به دنبال یکدست و یک شکل کردن جامعه و از میان بردن تمایزها (تمایزهای فرهنگی و فکری ذاتی و فطری) هستند و هیچ کسی چنین یکدست شدنی را توجیه نمی کند اما اگر یک دست شدن و از بین رفتن تمایز به معنی توزیع عادلانه امکانات عمومی و رفاهی باشد ، امری مطلوب است. اما در این حرف غامض آقای تفضلی نوعی توجیه تبعیض و بی عدالتی مستتر است و همچنین به نوعی غیرمستقیم "تضاد و کشمکش" (بخوانید آشوب و اعتراض) را برای از بین بردن تبعیض سفارش می کند.

آقای تفضلی انتخابات اخیر ریاست جمهوری را مثال نقضی می داند که فعال مایشاء بودن دولت را نقض می کند. اولا ما نگفته و نمی گوییم که دولت فعال مایشاء است بلکه دولت ها همگی تمایل دارند که به سمت فعال مایشاء بودن میل کنند و هر چه قدرت های نظارتی و کنترلی از سوی جامعه و مردم ضعیف تر باشد دولت ها بیشتر فعال مایشاء می شوند. حتی در اوج استبداد قاجار نیز شاهان فعال مایشاء نبودند و عواملی همچون رقابت شاهزادگان و نجبا شاهان را به انجام اقداماتی برخلاف خواستشان وادار می کرد (همچون برکناری امیرکبیر) ؛ بعد هم ارتباط انتخابات به این موضوع را بنده درک نکردم. مثلا بنا بوده که دولت (به معنی قدرت مرکزی) خودش فردی را به عنوان رئیس جمهور اعلام کند (کما اینکه در برخی مواقع چنین اتهام هایی هم وارد شده!) ، تا از نظر جناب تفضلی به معنای فعال مایشاء بودن باشد؟! از این بابت گفته های آقای خدایی را درست تر می دانم.

از این حیث سازکار قدرت هر چند عمدا با مناطقی خاص لجاجت و دشمنی ندارد اما نتیجه اجتناب ناپذیر سازکارهای سیاسی غیرشفاف و نابرابر تشدید شکاف بین مناطق محروم و برخوردار است و دولت عامل غیرعامد محرومیت است هر چند در ادامه بحث معتقدم که با این وجود ، با دیدگاه طلبکارانه از دولت نمی توان در جهت رفع محرومیت حرکت کرد و باید از راههای تعاملی و ارتباطی سیاسی و اجتماعی وارد شد.

ضمنا در مثال جناب خدایی که "اگر کسی مال شما را ببرد یقه چه کسی را باید گرفت؟" و تعمیم آن به صحنه اجتماعی - سیاسی نوعی مغالطه و قیاس مع الفارق وجود دارد. در عرصه تعامل اجتماعی و سیاسی ، صرفنظر از نابرابری های موجود ، حق و حقوق تا حد زیادی بر آمده از تلاش و کوشش خود افراد و جمعیت هاست مگر اینکه قائل به نظریات اقتصاد اشتراکی و کمونیستی باشیم. در واقع سهمی از پیش مشخص شده برای مناطق محروم نبوده که کسی آن را دزدیده باشد بلکه برخی با تعامل قوی تر سهم بیشتری برای خود برداشته اند و برخی سرشان بی کلاه مانده است . (تاکید می کنم این شامل خدمات اجتماعی و رفاهی پایه نمی شود . اینکه مدارس فلان منطقه بخاری گازی استاندارد ندارند دیگر ربطی به فعالیت سیاسی و مدنی مردم آن منطقه ندارد) .

در فراز پایانی نوشته اخیر آقای تفضلی در ارتباط با نقش انتخابات در پیگیری حقوق اقوام و استان های محروم با ایشان موافقم ، آنجا که رویکرد قومی به انتخابات را موجب بازتولید سیستم پادشاهی و خانی دانسته اند و این حقیر پیشتر در مطلب "فرانوگرایان لر در حسرت یک رضاخان لری" از نگاهی دیگر و با بیانی دیگر همین مطلب را بیان کرده ام.

اگر بخواهم جمع بندی کنم باید بگویم که در مجموع برآیندی از نظرات آقایان خدایی و تفضلی می تواند ما را به واقعیت نزدیک کند. محرومیت استان هایی مانند لرستان و کهگیلویه و بویر احمد تا حدی ناشی از مردم این استان ها (و کم کاری یا هدفمند کار نکردن فعالان این استان ها) در امور مربوط به توسعه کلان ؛ و تا حدی نیز ناشی از سیاست های (ناخودآگاه) دولت است در امور مربوط به کمبود امکانات رفاهی و بهداشتی و آموزشی پایه است. فعال مایشاء بودن دولت امری نسبی است و نمی توان با آدرس اشتباه دادن در مورد فعال مایشاء بودن یا نبودن دولت ، تبعیض در توزیع امکانات عمومی را توجیه کرد.




[ دوشنبه 25 شهریور 1392 ] [ 08:54 ق.ظ ] [ بابک ملایری ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

در این وبلاگ قصد به نقد كشیدن استدلال های طرفداران تجزیه استان لرستان و نیز اطلاع رسانی و بیان دیدگاههای انتقادی درباره مسائل مرتبط با قومیت و ملیت با نگاهی ویژه به حوزه زاگرس میانی را دارم.
"زاگرس ما" نگاهی است از بلندای زاگرس بر فلات ایران زمین . این وبلاگ تا سر حد امكان تلاش می كند در چارچوب قانون اساسی جمهوری اسلامی و قانون مطبوعات با حفظ احترام افراد حقیقی و حقوقی در جهت اطلاع رسانی تلاش كند.
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :


قالب میهن بلاگ

download

قالب بلاگفا

قالب وبلاگ

قالب بلاگ اسکای

قالب پرشین بلاگ

اخلاق اسلامی

قالب وبلاگ